Gizemli firma DESTUR, Almanya’da, Türk müzik tarihinin en bakir kayıtlarını günışığına çıkarıp sadece ve sadece PLAK olarak basmaya devam ediyor -bugün itibarı ile hala kendileri hakkında herhangi bir bilgiye ulaşmış değiliz bu yüzden gelecek projelerini merakla bekliyoruz.
Destur Cem Karaca ve Kardaşlar grubunun Püsküllü Moruk LP’sinden sonra şimdi de Barış Manço’nun Kurtalan Ekspres ile birlikte 1975 yılında Tarsus kolejinde vermiş olduğu konser kayıtlarından oluşan bir LP yayınladı. (Plak toplama alışkanlığınız yoksa bile bu kayıtları edinmenizi hararetle tavsiye ederim çünkü bu kayıtlar plak koleksiyonları için iyi bir parça olmaktan öte Türk Rock Müziği arşivinin en nadide parçaları sayılır.) Gerçi işin kurtları bu kayıttan haberdar idi ve kayıt mp3 olarak birkaç senedir elden ele gezmekteydi. Menşei tam olarak bilinmemekle beraber bir dinleyici tarafından amatör olarak kaydedildiğini düşündüğümüz bu kayıtlar pek de kaliteli değil. Yakın çevremizden duyduğumuz bir dedikodu ise kayıtların kaynağı olarak Kurtalan Ekspres’in gitaristi Ohannes Kemer’i gösteriyor. Zira kendisinin bu dönem konser kayıtlarından oluşan geniş bir arşivi olduğu iddia ediliyor. Genel olarak arşiv kültürüne sahip olmadığımızdan tesadüfen ortaya çıkan bu tip amatör kayıtlar nasıl olursa olsun her ne kalitede olursa olsun bir döneme ışık tuttuğu için çok çok değerlidir. Destur firması bu kayıtları muhtemelen profesyonel bir stüdyoda mikserden geçirmiş olmalı ki, mp3’lerden çok daha kaliteli bir sound yakalamışlar. (Yine de kafanızda, yabancı grupların 60’lı ve 70’li yıllarda verdiği konserlerin kayıtları gibi bir kayıt canlandırmazsanız iyi olur)
İlk olarak plağın dış görünümü ile ilgili yorum yapacak olursam, firmanın genel olarak kapak tasarımlarını başarılı bulmadığımı ifade etmem gerekiyor. Görsel malzeme olarak döneme ait birçok dergi ve plaktan derlenmiş çok daha güzel bir tasarım yapılabilirdi. Plak yine renkli basılmış: Bu sefer ki renk mor. Arka kapakta şarkıların anlamları ve içerikleri tek tek tanıtılmış.
LP’nin açılışı Kurtalan Ekspresin performansıyla yapılıyor. Jethrotull’dan “bouree” şarkısının Kurtalan yorumu başarılı. Şarkının sonuna doğru Barış Manço grubu tanıtıyor. Manço bildiğimiz rahat üslubu ile seyirci ile çok rahat diyalog kuruyor. (Ki bu müzisyenlerin hayli zorlandığı bir konudur. Barış Manço’nun başarısının en önemli etkenlerinden biri bu olsa gerek) Bu noktada biz de Manço gibi grubu tanıtalım size. Caner Bora (davul -1) Sefa Ulaştır (davul-2) Celal Güven (perküsyon) Oktay Aldoğan (flüt, sax) Ohannes Kemer (saz , gitar, yaylı tambur, bass) Samim Boztaş (gitar, bas) Barış Manço (synthesizer, 12 telli gitar, vokal). Kadrodaki en dikkat çekici özellik Kurtalan Ekspres’in sahnede iki davul takımı kullanması. Barış Manço’nun Avrupa’da görüp uyguladığı bu yöntemin amacı tam olarak bilmemekle beraber konser soundlarında ritm aletlerinin yüksek duyulması için yapıldığını düşünüyorum. (Çünkü plakta duyduğumuz kadarı ile iki davul da genelde aynı ritmi çalıyor.) Üstelik dönemin dergilerinden öğrendiğimize göre bazı konserlerde Barış Manço iyice abartıp perküsyon takımını da ikiye çıkartmış.
Grupta klavyeli çalgıları Barış Manço çaldığı için klavye her şarkıda kullanılmıyor. Bu yüzden Oktay Aldoğan üflemeli sazları ile konserde öne çıkıyor. Konserdeki şarkılar ağırlık olarak sanatçının efsanevi LPsi 2023’dendir. Zaten konser de tam olarak LP’nin kayıt sürecine denk gelmektedir.
Grup enstrumantal giriş performansından sonra hızını hiç kesmeden “Ben Bilirim” şarkısına geçiyor. Aynı yıl yayınladığı bu şarkıya seyirci coşku ile katılıyor. Şarkının sonunda kısa süreli bir vurmalı şov yapılıyor. Grup yine ara vermeden Ohannes Kemer’in gitar arpeji ile 2023 LP’sinde yer alan “Yine Yol Göründü Gurbete” isimli şarkıya giriyor. Bundan sonra Barış Manço’nun synthesizer ile yol gösterdiği Ohannes Kemer’in yaylı tambur taksiminin ardından “Bir Bahar Akşamı” başlıyor. Kayıtlarda ritm çok güçlü geliyor. İki davulun hikmeti bu anlarda ortaya çıkıyor. “Genç Osman” şarkısı ile coşku zirveye tırmanıyor. Şarkının stüdyo kaydında girişte yer alan yeniçeri nidalarını aynen konserde de seyirciye yaptıran Barış Manço’ya şarkı boyunca seyirciler eşlik ediyor.
Plağın B yüzü enstrumantal bir başyapıt olan 2023 şarkısı ile açılıyor. Gerek şarkının kendisi gerekse Manço’nun synthesizer ile yaptığı karanlık giriş, dönemin Türk müzik sahnesi için gerçekten çok cesur bir deneme. Bu girişin ardından şarkının klasik melodisi ile beraber gürleyen duble davul seti şarkıyı çok yükseğe çıkarıyor. Bundan sonra yine synthesizer karanlık ve avantgarde melodilerle solosuna devam ediyor. Şarkının içinde gitgide hızlanan rythm box ile seyirci tempo tutuyor ve sonunda Kurtalan Ekspres yine şarkıya giriyor. Barış Manço’nun elektronik müzik tınıları ile ilk flörtü kabul edebileceğimiz bu şarkıdan sonra Manço hemen her albümde bu tarz uzun ve elektronik bir enstrumantal şarkı kaydetmeyi adet haline getiriyor.
Bu uzun ve seyirci için zor sayılabilecek şarkıdan sonra Manço’nun seyirci ile kurduğu sıcak diyalogla beraber Kurtalan Ekspres “Kol Bastı” şarkısına giriyor ve salon da coşku tekrar zirveye çıkıyor. Daha çok bir düğün salonu havasında giden şarkının Saksofon solo ile beraber yükselmesi ve sertleşmesi güzel bir konser düzenlemesi olmuş. Bu şarkıdan sonra bis ile beraber grup tekrar sahneye çıkıyor ve yine Manço’nun güzel diyalogları ardından “Uzun İnce Bir Yoldayım” şarkısı ile kayıt bitiyor.
Başta da belirttiğim gibi kayıt dünyadaki zamane konser kayıtlarının hayli gerisinde. 2007 yılında da olsa böyle bir kaydın ortaya çıkması ve tekrar basılması gelecek için büyük bir nimet. Bugüne kadar bu dönem konserler ile ilgili görüntülü bir kayda ulaşamadığımızı düşünecek olursak, ne kadar kötü olursa olsun tesadüfi bir şekilde ortaya çıkan bu kayıt ve diğer görsel malzemeler dönemin müzikal dünyasını resmetmemize yardımcı olacaktır.
Kalın sağlıcakla.
